Avantura na putu srebra

Avantura na putu srebra

10.10.2017 01:05, Novosti

Avantura na putu srebra SOKOLSKA planina ime duguje neosvojivom Soko-gradu sazidanom u davnoj prošlosti na vrhu visoke, šiljate stenovite gromade oko koje su krstarili brojni sokolovi. Pretpostavlja se da je ova tvrđava, koja se nalazi nadomak Ljubovije, još od rimskih vremena stražarila nad putem kojim su karavani ka Singidunumu i Podunavlju nosili srebro iskopano iz prekodrinskih ležišta Argentarijuma i Domavije, docnije Srebrenice, kao i brojnih srebrokopa Azbukovice i Rađevine. Na njih se motrilo s kule Soko-grada, odakle se u suton pruža neponovljiv pogled ka zapadu i Zalazju - prostoru iza sela Laze, gde sunce zalazi. Danas je na vrhu stene umesto kamenog kruništa veliki vidikovac na koji dolaze mnogobrojni izletnici i poklonici koji posećuju manastir posvećen Svetom Nikolaju Žičkom, skriven u zelenoj dolini pod Sokolom. U njegovoj velikoj porti izloženi su rimski sarkofazi, podnožja moćnih stubova davno nestalih palata i srpski srednjovekovni stećci i nadgrobni spomenici koji podsećaju da su na Sokolskoj planini, rudonosnom kraku Dinarida, pronađeni tragovi svih naroda i civilizacije koje su ovuda prolazila od praistorije do danas. Ipak, sve priče o Soko-gradu do vremena srpske despotovine još uvek su na rubu legende, jer ovaj izuzetan prostor nije arheološki istražen. Kao što ni Sokolska planina, iako blizu velikih gradskih centara, nije poznata ni posećena koliko zaslužuje svojom lepotom. Zanimljivo je da nijedan naziv tvrđave nad dubokim kanjonom Kalkanske reke sa skrivenim mističnim vodopadom nije zapamćen osim srpskog imena Soko. Pretpostavlja se da je prvi srpski vladar koji je njom ovladao bio knez Časlav u 10. veku, a da su najmoćnije zidine podignute u doba kraljeva Dragutina i Milutina, koji su bogatstvo crpli iz podrinskih rudnika. Legenda kaže da je zapovednik grada u sutonu srpskog carstva bio vojvoda Buk iz Banjske, otac mitskog junaka Orlovića Pavla. PROČITAJTE JOŠ: Adrenalinska tura u Valjevu Srpsko ime Soko-grada zadržale su i Osmanlije kad su zauzele Srbiju i tada je tvrđava postala simbol zuluma i patnji. Zato je njeno rušenje eksplozivom 1863, kad su turske posade predale knezu Mihailu ključeve gradova, označilo novu eru slobodne Srbije i otvaranje starog puta ka Rudniku i Beogradu kojim su odvajkada išli karavani. Današnja auto-saobraćajnica odstupa od trase drevnog druma koji se pod zidinama tvrđave uspinjao ka najvišem rogu Sokolske planine Rožnju, s koga se pruža nadzemaljski vidik ka dolini Kolubare, Posavini i plavičastoj Avali na horizontu. Hodajući tom starom stazom grebenom Sokolske planine ka prevoju Proslop koja je odvaja od Valjevskih planina, svež vetar i čudesni vidici zasenjuju čula, tako da niste sigurni da li lebdite ili koračate po čvrstom tlu. Ovim putem, koji počinje od prevoja Proslop ili od Soko-grada, danas idu samo ljubitelji prirode, stazom koju je obeležio Dragan Pavlović Pop, naš poznati planinarski vodič i ljubitelj tradicije. On je u saradnji s reporterima Novosti od zaborava nedavno spasao još jedno mitsko mesto Sokolske planine, vis Petrinu stenu, na kojoj je takođe postojao utvrđeni grad, kraj čijih su se ruševina vodile teške bitke u jesen 1914. tokom austrougarske ofanzive poznate kao Bitka na Drini. Počast srpskim ratnicima su po prvi put tada mimohodom odali planinari beogradskih klubova Avanturist i Avala. ZLATNI KRST VRH stene na kome je stajala donžon kula Soko-grada krasi ogroman pozlaćen krstom koji je nemačka porodica Vrobel poklonila Manastiru Svetog Nikolaja Žičkog u znak žaljenja zbog učešća Nemačke 1999. u agresiji NATO na Srbiju. Igrom sudbine, u istom manastiru kao monahinja živi unuka nemačkog generala Aleksandra Lera, koji je 1941. bio komandant 4. vazdušne flote Luftvafea koja je bombardovala Beograd.